ગાંધીને સમજવા કરતાં રામ ને સમજવા માટે પણ વાંચવા જેવી પુસ્તિકા

 

ગાંધીને સમજવા કરતાં રામ ને સમજવા માટે પણ વાંચવા જેવી પુસ્તિકા

એક ક્ષીણ દેહધારી વ્યક્તિ ઉપખંડ જેવડા દેશમાં જનજન અને ઘરઘર વ્યાપી ક્રાંતિ ફેલાવે એ જ એક આશ્ચર્યજનક ઘટના છે. એ દૂબળો પાતળો દેહ આટલી આત્મ શક્તિ કેમનો ધરાવતો હશે? આ પ્રશ્નનો જવાબ મળે છે એમની જ એક પુસ્તિકા ‘ રામનામ ‘ માં.

આજે રામનવમી. બહુ પેહલા ગાંધીજી લિખિત ‘ રામ નામ ‘ પુસ્તિકા વાંચેલી. આજે થયું એ પુસ્તિકાની વાતું આપની હારે શેર કરું.

Screenshot_20190414-193824~2

 

રામ નામ, ઈશ્વર, અધ્યાત્મ, ધર્મ એ શા માટે ભારતના મહાન આત્માઓનો પણ સ્વભાવ બની રહે છે. કારણ એક જ છે. ધર્મ એ ભારતનો પ્રાણ છે. એના સહારે જ ચાલી શકાય અને તમે અધ્યાત્મિક ન હોવ કે ઈશ્વરનો સ્વીકાર ન કરો તો ભારતવાસી તમને લાંબો સાથ આપે પણ નહિ.

ગાંધીને ગયે કેટલાય વર્ષો થઈ ગયા પણ એ ‘ હે રામ ‘ થી જીવંત છે. આ રામનામ નું અવલંબન એમને લીધું અને એને કેવી અનુભૂતિ થઈ એની સમગ્ર વાત તો બુકમાં છે અહીં કેટલાક અવતરણો…
હું માનું છું કે નિરોગી આત્માનું શરીર પણ નિરોગી હોય. એટલે જેમ આત્મા નિર્વિકારી થતો જાય તેમ શરીર પણ નિરોગી થતું જાય. આનો અર્થ એવો નથી કે નિરોગી શરીર એટલે બળવાન શરીર. બળવાન આત્મા ક્ષીણ શરીરમાં જ વસે છે.

***

જેમ ભૂખ્યા માણસને ભોજન મળ્યે સ્વાદ આવે છે તેમ ભૂખ્યા આત્માને પ્રાર્થનામાં સ્વાદ આવવો જોઈએ.

***

ખ્રિસ્તીને એ જ આશ્વાસન ઈશુનું અવલંબન ને મુસલમાનોને અલ્લના નામ માંથી મળે. આ બધી વસ્તુઓનો અર્થ તો એક જ છે ને બધાં સંજોગોમાં એનાં સરખાં જ પરિણામ આવે. માત્ર એ નામ સ્મરણ પોપટિયું ન હોવું જોઈએ પણ છેક આત્માના ઊંડાણ માંથી આવવું જોઈએ.

***

આ અતિશય કઠિન કાળમાં રામ નામ પણ અવળું જ જપાય છે. એટલે કે એ પણ ઘણે ઠેકાણે આડંબર ને ખાતર, કેટલીક જગ્યાએ પોતાના સ્વાર્થને ખાતર, અને કેટલીક જગાએ વ્યભિચારને પોષવા ખાતર પણ ગવાયેલું મેં ભાળ્યું છે.

***

રામ કરતાં રામનું નામ મોટું છે. હિન્દુ ધર્મ મહાસાગર છે.

***

ઈશ્વર પર તમારી શ્રદ્ધા હોય તો તમારી પત્ની કે દીકરીઓની લાજ લેવાની કોની તાકાત છે.

***

જોખમનો સામનો કરવાને બદલે તેનાથી દૂર ભાગવું, એ માનવજાત પરની, ઈશ્વર પરની અને પોતાના પરની શ્રદ્ધાનો ઇનકાર કરવા બરાબર છે.

***

Screenshot_20190414-193841~2

Screenshot_20190414-193846~2

Screenshot_20190414-193852~2

Screenshot_20190414-193857~2

Screenshot_20190414-193902~2

આ પુસ્તિકા ગાંધીને સમજવા કરતાં રામ ને સમજવા માટે પણ વાંચવા જેવી છે. નવજીવન પ્રકાશનમાં ઉપલબ્ધ થશે.

 

 

 

 

Posted in આંખના ઈશારે.... | Leave a comment

પંખીઓની ભાઈબંધી : આ પુસ્તકોના પારાયણ થવા જોઈએ!

પંખીઓની ભાઈબંધી : આ પુસ્તકોના પારાયણ થવા જોઈએ!

IMG_20190410_005600_HDR~2.jpg

લાલસિંહ રાઓલનું આ પુસ્તક દરેક આવનારી પેઢીને વાંચવવું જોઈએ. દરેક શાળા કોલેજોમાં તેનું પઠન થવું જોઈએ. એટલું જ નહિ વડીલોએ લાલસિંહ રાઓલજી ના અન્ય બે પુસ્તક
૧. આસપાસના પંખી જીવનભરનાં સાથી
૨ . પાણીના સંગાથી

આ ત્રણેય પુસ્તકો વસાવી અને ઘરના વડીલોએ ઘરના અને આસપાસના બાળકોને ભેગા કરી એનું પઠન કરવું જોઈએ. આવું કરવા માટે વડીલોએ હિટલરશાહી બનવું પડે તો બનવું નહિ તો પ્રકૃતિ હિટલરશાહી અજમાવશે આપણી ઉપર.

આસપાસના પંખી જીવનભરનાં સાથી આ પુસ્તકમાં પંખી સાથે એમણે જે રીતે ભાઈબંધી કરી એની વિગતે વાતો છે. પંખીઓના ઈંડાના જન્મથી લઈ ને તેના આવાસ, રહેણી કરણી બધા વિશે વિશદ ચર્ચા કરી છે.

મને પક્ષીઓ ઓળખતા અને એમાં રસ લેતા આ ત્રણ પુસ્તકોએ જ કર્યો છે. માટે લાલસિંહ રાઓલજી ને વંદન…

આ પુસ્તકમાં આપણી આંખ ઉઘાડી નાખે એવી સત્ય હકીકતો મૂકી છે એટલે આ પુસ્તક એલાર્મ વગાડે છે. કુદરત આપણને છેહ ન આપે એનાં ઉપાયો પણ આપ્યાં છે માટે પણ આ પુસ્તક વાંચવું અને વંચાવવુ‍ં.

મને સારી લાગેલી બાબત લખવી હતી પણ એવું ઉચિત લાગ્યું કે એટલું ઈમેજ રૂપે જ આપું જેથી કોઈ શેર કરે તો થોડી સારી માહિતી સમાજમાં જાય.

IMG_20190410_005924_HDR~2

IMG_20190410_005712_HDR~2.jpg

IMG_20190410_005736_HDR~2.jpg

IMG_20190410_005837_HDR~2.jpg

IMG_20190410_005902_HDR~2.jpg

Posted in આંખના ઈશારે.... | Leave a comment

સમાજનું અજવાળું: હોવાને ઉત્સવ કરનારા લોકોની વાતો

 

સમાજનું અજવાળું: હોવાને ઉત્સવ કરનારા લોકોની વાતો

IMG_20190410_010328_HDR~2

સમાજનું અજવાળું
રમેશ તન્ના સાહેબનું આ પુસ્તક આપણને હકારાત્મકતા તરફ દોરી જાય છે. જીવન સંજોગોનું ગુલામ છે, છતાં તેની સામે લડવું એ જ જિંદગી છે. હસતાં હસતાં જીવવું કે રડતાં રડતાં એ આપણે નક્કી કરવાનું છે. હસતાં હસતાં જીવનારા મહેકતા જાય છે. હોવાને ઉત્સવ કરનારા લોકોની વાતો લઈને આ પુસ્તક આવે છે.

આમાં બધાં જ પ્રેરણાત્મક છે. પણ થોડાં જે મને ગમ્યાં અને આચરણીય છે એવા થોડાં લોકોની વાતો…

શિક્ષક દંપતી જે બીજ ભેગા કરી ને પર્યાવરણની સેવા કરે છે એના માટે સલામ કરવા સિવાય છૂટકો નથી.

પુંસરી અને કાંસા ગામની વાત જાણો તો એમ કેહવાનું મન થાય કે રાજકારણીઓ વચનો આપે છે એના કરતાં પાંચ ગામ દત્તક લઈ ને આવા ઉદાહરણ પૂરાં પાડે તો આજીવન લોકો તેને ચૂટે.

ઋષિત મશ્રાણી સાહેબનું કામ તો જબરું છે. જે બધું મેળવી શકે છે એ જ બધું છોડી શકે છે.

સ્મશાનમાં કામ કરનારા બા, તળા ચાવી વાળા, પેલા મોચી આવા વ્યક્તિઓ કે જેમની પાસે એમના પૂરતું છે છતાં કબીર જેવું જીવન જીવે છે એમને તો આપણે વંદન કરવા સિવાય કશું કરી શકીએ એમનો નથી.

રમેશ તન્ના સાહેબને લાખ લાખ વંદન કે જેમણે આ હીરાની ખાણ ખોદી ને આ હીરાઓ લોકો સામે મૂક્યા.

વહી પશુ પ્રવૃત્તિ હૈ જો આપોઆપ હી ચરે,
વહી મનુષ્ય હૈ જો મનુષ્ય કે લીયે મરે.

જેમણે મને આ પુસ્તક આપ્યું અને જેમની સમાજ સેવાનો હું સાક્ષી રહ્યો છું અને આ પુસ્તકમાં પણ એમનો ઉલ્લેખ છે એવા કેતન મોદી સાહેબને વંદન અને પછી તો રમેશ તન્ના સાહેબે મને આપેલા આ પુસ્તકો અમારા મિત્રોમાં – ઊનામાં તરતું કર્યું છે. આ બંનેનો પણ આભાર.

Posted in આંખના ઈશારે.... | Leave a comment

‘આવકાર’ મુખપત્ર અંક – 19

શ્રી વડવિયાળા પે સેન્ટરના બાળકો દ્વારા નિર્મિત ‘આવકાર’ મુખપત્રનો અંક નંબર – 19 નીચેની પીડીએફ ક્લિક કરી ડાઉનલોડ કરો…

આપનો પ્રતિભાવ અને માર્ગદર્શન અમારા માટે પ્રોત્સાહક અને પ્રેરક રહેશે…

AAVKAR – 19

Posted in આવકાર - શાળા સામયિક | Leave a comment

|| ન ઇતિ..|| : વિકાસ તો થાય. કરાય નહીં.

રહેવું અગત્યનું નથી. સાથે હોવું મહત્વનું છે: ન ઇતિ…

IMG_20190212_154716
નિઃશબ્દ છું ને છતાં કશું બોલ્યા વગર રહી શકવાનો નથી. ગમવું, ન ગમવું અને એ લાગણીઓને જાહેર કરી દેવી એ પૃથ્વીવાસીઓનો સામાન્ય ગુણધર્મ છે.

હવે અફસોસ નથી કે હું પોલો કોએલ્હો ને મળ્યો નથી. મારી ભાષાનો એક સર્જક તે એનાથીય બે વેંત ચડિયાતો છે ને હું એને મળ્યો છું એનો આનંદ છે એ સર્જક છે નામે ધ્રુવ ભટ્ટ

|| ન ઇતિ.. ||

શું લખું આ વાર્તા વિશે? એક લેખક તરીકે મારા પ્રેરણા સ્ત્રોત જેવા ધ્રુવ ભટ્ટ સામે નતમસ્તક જ હોઉં. પણ એક વાચક તરીકે ગમતાનો ગુલાલ કરતા જાતને રોકી નથી શકતો.

ધ્રુવ ભટ્ટ ફરી એકવાર સાબિત કરે છે કે મારે જે કહેવું છે એ હું મારી રીતે જ કહીશ અને વાચકો ફરી એકવાર સાબિત કરે છે કે કેટલા વર્ષે એવો સર્જક આવ્યો જેનું પુસ્તક પ્રકાશિત થાય એ એક ઘટના બને!

ન ઇતિ નો પ્રથમ ભાગ સાયન્સ ફિક્શન છે. ઈન્ટરવલ પેહલા એમ લાગે જાણે આપણે કોઈ ભયાનક ભવિષ્યનો સામનો કરી રહ્યા છે જે વર્ષો પછીની વાસ્તવિકતા બનવાની છે. વિજ્ઞાન કલ્પનો આપણને ધ્રુજાવી મૂકે!

ઈન્ટરવલ પછી સર્જક ધ્રુવ ભટ્ટ પર અકૂપાર, તત્વમસિ અને સમુદ્રાંતિકે ના ધ્રુવ ભટ્ટ સવાર થઈ જાય છે ને વળી વાર્તા પ્રવાહ આપણને આપણું મૂળ શોધવા બેસાડી દે છે. આ પહેલા એવા સર્જક છે જેમણે પરમ પ્રશ્ન – હું કોણ છું? – ની શોધમાં આટલું બધું સર્જ્યું હોય અને બધું હિટ સાબિત થયું હોય!

ન ઇતિ લખી ને ધ્રુવ ભટ્ટ ટાગોર, વ્યાસ અને શંકરાચાર્યની પંગતના માણસ બને છે. આપણે ત્યાં ઋષિકવિ છે: રાજેન્દ્ર શુક્લ સાહેબ. પણ આ સાથે જ ઋષિલેખક પણ ગુજરાતીને મળે છે: ધ્રુવ ભટ્ટ.

આ કથા તમારામાં રહેલા પૃથ્વીના આદિમ વંશજ ને જગાડવાનો – ઢંઢોળવાનો પ્રયત્ન છે. બીજો પાર્ટ કેહવા આજના વાચક ને વિજ્ઞનકલ્પના માં એ યુગમાં લઈ ગયા જ્યાં માણસ છે પણ મશીન જેવો! એક ચિપ જે માણસ પાસેથી એનું માણસપણું લઈ લે ત્યારે કેવી દશા થશે?

અને બીજા પાર્ટમાં અનેક વિનાશો પછી જાગેલી નવી પૃથ્વીની રમ્ય કલ્પના આપણને પ્લાવિત કરી ને આપણને પણ પેલા કી ની સાથે અપરાધ ભાવમાં ખેંચી જાય છે. અહો! દિવ્ય દર્શન!

આખી વાર્તા તો નહિ જ કહું. આ ટ્રેલર આપી ને તમેય મારી પેઠે પિકચર નિહાળો એવી અભિલાષા જન્મે એવા કેટલાક વાક્યો – ન ઇતિ ના જ તો વળી – મૂકીને આ પુસ્તક પરિચયને વિરામ આપું અને હુંય પેલા કીની જેમ ભૂઈ ને નિહાળવા – જાણવા અને ભૂઈ આપણી નથી, આપણે ભૂઈના છીએ. ( ભૂઈ = પૃથ્વી) એ સમજવા માંડી પડું.

ન ઇતિ… ના કેટલાક વાક્યો …

પ્રકૃતિની માતૃશક્તિ ને સમજનારા બ્રહ્માંડમાં જ્યાં જ્યાં પહોંચ્યા હશે તે બધા ગ્રહોને આ રીતે, નારી રૂપે ઓળખાવ્યા હશે.

***

આપણી હાજરીમાં, આપણી નજર સમક્ષ જે થયું તેનું ઉત્તરદાયિત્વ આપણે સ્વીકારવું જ જોઈએ.

***

શાસકો સામે વિરોધથી વધુ તમે કરી પણ શું શકો?

***

પ્રજાની ભાષા લઈલો તો તેમના વિચાર આપોઆપ છીનવાઈ જશે. તેમને ખબર ન પડે તે રીતે તેમની ભાષા ટૂંકી કરતા જાઓ. વિચારોનો ઉપદ્રવ આપોઆપ શમી જશે. ભાષા વગર વિચાર શક્ય નથી. આવી સ્થિતિમાં કોઈ મૂંઝાય તો તેના ઉકેલ શોધવાનો વિચાર પણ કોઈને આવવાનો નથી.

***

રહેવું અગત્યનું નથી. સાથે હોવું મહત્વનું છે.

***

વિકાસ તો થાય. કરાય નહીં.

***

કુદરત સાથે દોસ્તી સાધ્યા સિવાય તમે થોડો સમય રહી લઇ શકો. ટકી ન શકો.

***

પ્રકૃતિ સાથે જીવવું સહેલું નથી. કારણ કે તે આપણા વર્તનથી તેને થતી તકલીફો વિશે આપણને કશું જણાવતી નથી. તે તો આપણને સીધું પરિણામ આપી દે છે.

***

જે ક્ષણે માણસના મનમાં ધરતી પર અધિકારનો ભાવ જાગ્યો તે પળે જ તેનું અનંત અંતરોના સ્થળાંતર કરવાનું નક્કી થઈ ગયું હતું.

***

ભૂઈ માંથી કશું લેશો નહિ. ભૂઈને તસુ પણ ઉલેચવાની નથી. ખાલી કરવાની નથી. કારણ કે તે, અંદરની ઊર્જા ઉપર તો પોતે જીવે છે અને તમને જીવાડે છે. ધરતીની અંદરની ઊર્જા પણ તમે લઈ લેશો તો તે જીવશે શી રીતે?

***

જો તમે મનુષ્યનું આયુષ્ય લંબાવશો તો પ્રકૃતિ ભૂઈનું આયુષ્ય ઘટાડવાનું શરૂ કરી દેશે.

***

પોતાના કામ માટે બીજા મનુષ્યનો, પ્રાણીનો કે યંત્રની ઉપયોગ કરવાની ઈચ્છા આપણે પોતાને જ યંત્ર બનાવી દે તે શક્ય તો છે જ.

***

ભૂઈ આપણી નથી, આપણે ભૂઈના છીએ. ( ભૂઈ = પૃથ્વી)

*****

આટલું લખ્યા પછીય કેહવું પડશે એટલું જ … ન ઇતિ… ||

નીચે ધરતીની વંદના… ઈમેજ રૂપે ધૃવદાદાની માફી સાથે.

IMG_20190212_154802

Posted in આંખના ઈશારે.... | Leave a comment

વસંતના વહાલની વાત કરતી: સ્પર્શ અને પ્રથમ રોમાંસની આજે પણ વાંચવા જેવી LOVE STORY

વસંતના વહાલની વાત કરતી: સ્પર્શ અને પ્રથમ રોમાંસની આજે પણ વાંચવા જેવી LOVE STORY

– આનંદ

IMG_20190210_093038

દોસ્તો, આજે વસંતપંચમી પ્રેમનો ઉત્સવ મનાવવા કોઈ સંસ્કૃતિ કે સભ્યતાની દિવાલો નથી હોતી.

તમારા પ્રેમી સાથે વાંચવા જેવી એવી વાતો જે આજથી વર્ષો પહેલા કહેવાય છે. કોઈ તમને કેટલી હદે પ્રેમ કરી શકે.
અહીં છ એવી સંસ્કૃત કૃતિઓ પસંદ કરી છે.

‘માલવિકાગ્નિમિત્રમ્’

સેવકની દિકરી સાથે રાજા અગ્નિમિત્રના પ્રેમ સંબંધનું નિરૂપણ કરતી કૃતિ એટલે ‘માલવિકાગ્નિમિત્રમ્’. પાછળથી માલવિકા રાજકુમારી નીકળે છે અને અગ્નિમિત્રને અપનાવી લે છે. પણ મહત્વની વાત તો એ છે કે માલવિકાના નૃત્યુથી રચાતી તેની દેહયષ્ટિનું નીરુપણ એટલું તો કોમળ રીતે થયું છે કે રોમેન્ટિક ફિલ્મોને પણ ઝાંખી પાડી દે છે. માલવિકાના અંગ-પ્રત્યંગ માંથી સુગંધથી ઘેલો થતો અગ્નિમિત્ર, તેના નૃત્યુની ભંગીમાં પર વારી જતો હતો. આજે તમને ‘ચાંદની’ ફિલ્મ યાદ આવી જાય તેવી માલવિકા ખરેખર તો શ્રી દેવી જેવી જ લાગવા લાગે. આ વસંત-વેલેન્ટાઈનના દિવસે લવ કપલ સાથે વાંચશો તો પુરુષ જાણી શકશે કે સ્ત્રીના કયા અંગમાં વધારે માધૂર્ય હોઈ શકે છે.

‘સ્વપ્નવાસવદત્તા’

ઉદયન વત્સ રાજ્યના રાજા હતા. પ્રદ્યોત ઉજ્જૈનના રાજા હતા. ઉદયનના વીણા વાદનની ખ્યાતી સાંભળીને શાલંકાયે છળ કરીને તેને કેદ કરી લીધો. પ્રદ્યોતે ઉદયનને તેની દીકરી વાસવદત્તા માટે વીણા-શિક્ષક નીયુક્ત કર્યા. આ સમયે બન્ને એકમેક તરફ આકર્ષણ અનુભવે છે. બન્ને લવ કપલ મંત્રી યૌગન્ધરાયણની મદદથી ફરાર થઈ ગયા. ઉજ્જૈયની જઈ ઉદયને તો વાસવદત્તા સાથે લગ્ન પણ કરી લીધા. પછી તો ઉદયનું રાજ્ય પણ જૂટવાય જાય છે. આ સમયે ઉદયન વાસવદત્તા વીખુટા પડી જાય છે અને બધાની વિનંતીથી ઉદયન પદ્માવતી સાથે લગ્ન કરવા જાય છે ત્યારે વાસવદત્તા ત્યાં જ પદ્માવતીની દાસી તરીકે હોય છે. અને ફરી એક બીજા મળી જાય છે. સ્વપ્નમાં રાજા વાસવદત્તા-વાસવદત્તા કરે છે એ સમયે ત્યાં દાસી તરીકે રહેલી વાસવદત્તા સાંભળી જાય છે અને તેને સ્પર્શ કરી હાથ સરખો કરે છે ત્યરે રાજા તેને ઓળખી જાય છે. આ કથા કહે છે કે પ્રેમમાં સ્પર્શની ભાષા શીખો.

‘કાદમ્બરી’

ચંદ્રાપીડ અને પુંડરિકના ત્રણ જન્મોની કથા છે અને તેમાં શુદ્રકના દરબારમાં સુંદરી ચાંજાલ કન્યા વૈશમ્પાયન નામના પોપટને લઈને આવે છે. તે મનુષ્યની બોલી બોલે છે. આ કન્યા પાછળ પાગલ થતો પુંડરિક કન્યા સાથે ત્રણ વાર જન્મ લે છે અને છેલ્લે અચ્છોદ સરોવરની પાસે આવે છે. ત્યાં તેની કથા પાંગરે છે. મહાશ્વેતા રૂપે ત્રીજા જન્મમાં મળેલી કન્યાના સૌદર્યને નિરખીને પાંચ પાના સુધી વિસ્તરે તેટલું તો તેનું સૌંદર્યવર્ણ આવે છે. દુનિયાની સમસ્ત શ્વેત વસ્તુઓ સાથે મહાશ્વેતાને સરખાવે છે. તેના અંગે અંગની એક એક રેખા વીશે વાત કરે છે તમારે લવ લેટર લખવો હોય તો સારું એવું મટિરીયલ અહીંથી તમારી પ્રેમિકાને ખૂશ કરવા માટે મળી રહે છે.

‘અભિજ્ઞાનશાકુન્તલમ્’

કાલિદાસની અપ્રતિમ પ્રેમની રચના તમને પ્રથમ પ્રેમના રોમાંસનું મહત્વ જણાવશે. ફોરપ્લેની વિભાવના અને સિગ્મન ફ્રોઈડ ન હતો કહી ગયો તે દિવસે તેણે કહ્યું હતું! ઝુંપડીમાં દુષ્યન્ત પ્રવેશ કરે એ સમયે શાકુન્તલાને થતો સળવળાટ પ્રેમની એક ક્ષણ ઝીલે છે. દુષ્યત અને શકુન્તલાને પ્રેમ થઈ જાય છે. ગુરુના આશ્રમમાં બન્ને પ્રથમ પ્રેમનો પ્રથમ રોમાંસ કરે છે, ત્યાં થોડાં લવ મેકિંગના સીન પણ ભજવાય છે. આથી શકુન્તલા ગર્ભવતી બની જાય.  દુષ્યંત તો તેને શ્રાપવશ ભૂલી જાય છે. કણ્વ શકુન્તલાને દુષ્યંત પાસે મોકલે છે. જુઓ એ સમયનું કલ્ચર કે બાપ જેવા કણ્વ પણ પ્રેગ્નેન્ટ શકુન્તલાને કંઈ કહેતા નથી. પ્રાર્થના કરો કે આવો બાપ બધાને મળે. આખરે તેને પ્રેમ કરતી વખતે દુષ્યન્તને મળે છે અને વીંટીંથી બધું યાદ આવતા દુષ્યંત શકુંતલાના વિરહમાં વલવલે છે. આખરે બન્નેનું મિલન થાય છે.

‘મૃચ્છકટિકમ્’

તમે ‘ઉત્સવ’ ફિલ્મ. હા…હા… બરોબર રેખાવાળી, હા એ તો જોયું જ હશે. આ એ બીજું કશું નથી પણ ‘મૃચ્છકટિકમ્’ નાટક પરથી બનેલી ફિલ્મ છે. બ્રાહ્મણ યુવાન ચારુદત્ત અને વરાંગના વસંતસેના વચ્ચે પાંગરેલા લવની રોમેન્ટિક કહાની જોવા મળે છે. ચારુદત્ત આમ તો પત્નીવાળો પુત્રવાળો છે. પણ તેને અચાનક જ વસંતસેના મળી જાય છે અને નગરવધુ સાથે તેને પ્રેમ થઈ જાય છે. બન્ને વચ્ચે લવમેકિંગ સીન્સ આવે છે પણ જુદું જ દર્શન છે બન્નેની જરૂરિયાત બન્નેને પ્રેમ સુધી લઈ જાય છે. જેને કશું લેવું નથી માત્ર આપવું છે, જેની કશી ડિમાંડ નથી તેવી પ્રેમિકા તરીકે વસંતસેનાનું આલેખન થયું છે. જાણવા જેવી વાત તો એ છે કે એક સ્ત્રી પ્રેમિકા થઈને એટલું કરે છે કે બરબાદ થયેલા ચારુદત્તની ગાડી ફરી પાટે ચઢાવવા મદદ કરે છે. આકર્ષણ અને પ્રેમ વચ્ચેની ભેદરેખા તોડીને રચાયેલી યુનિક લવસ્ટોરી જબરદસ્ત છે.
સૌંદરનંદ’

અશ્વઘોષ દ્વારા લખાયેલી કૃતિમાં સિદ્ધાર્થને જોઈને એક્સાઈટેડ થતી કપિલવસ્તુની સુંદરીઓનું વર્ણન કરવામાં આવે છે. બુદ્ધના નાના ભાઈ નન્દનું ચરિત લખ્યું છે. હકીકતે તો આ ગ્રંથ બૌદ્ધ ધર્મના સિદ્ધાંતને જનસામાન્ય સુધી પહોંચાડવા માટે લખવામાં આવ્યો છે. પણ નન્દ અનેક દાસીઓ વચ્ચે પડેલો હોય છે. અનેક રાણીઓ તેની સેવાઓ કરે છે. ત્યારે રચાતા રોમેન્ટિક દ્રશ્યો અને સ્ત્રીઓ વીશેની વાસ્તવીક ધરાતલ પર થતી વાતો તમને સૌંદર્યશાસ્ત્ર સમજાવે છે. હળવાશથી લવ મેકિંગની રોયલ રીત અહીં તમે જોઈ શકો છો. સ્ત્રીની કોમળતા અંગે સારો પ્રકાશ છે.

આ અને આવું તો કેટલુંય સંસ્કૃત સાહિત્યમાં પડ્યું છે બસ, ફિલ્મ અને વર્ચ્યુઅલ ઇન્તિમેટેડ સીન માંથી બહાર આવી પુસ્તકો સુધી જાઓ તો એ આજના દિવસે પ્રેમની અને સરસ્વતીની પૂજા જ છે!

– આનંદ

Posted in આંખના ઈશારે.... | 2 Comments

આવકાર અંક – 17

શ્રી વડવિયાળા પે સેન્ટરના બાળકો દ્વારા નિર્મિત ‘આવકાર’ મુખપત્રનો અંક નંબર – 17 નીચેની પીડીએફ ક્લિક કરી ડાઉનલોડ કરો…

આપનો પ્રતિભાવ અને માર્ગદર્શન અમારા માટે પ્રોત્સાહક અને પ્રેરક રહેશે…

aavkar-17

Posted in આવકાર - શાળા સામયિક | Leave a comment

ડિજિટલી yours: અનુરણ, છીન્નપત્ર, ટાગોર ને એવું બધું…

ડિજિટલી yours: અનુરણ, છીન્નપત્ર, ટાગોર ને એવું બધું…

digitaly-yours.JPG

મારા બ્લોગનો પરાણનો પ્રિય વાચક,

માણસ એકલો આવે છે – જાય છે પણ એકલો રહી નથી શકતો. તેના ખીલવા અને ખરવાની
વચ્ચે મહેકવું હોય છે અને મહેકવા માટે કોઈ ધરતી જોઈએ જ્યાં એ છોડ બનનીને પાંગરે અને
પોતાના હોવાપણાના ફૂલોની ખૂશ્બો ફેલાવી શકે. આ પણ એક અતૃપ્તિ છે અને તેને તૃપ્ત
કરવા માટે સંગ જરૂરી છે.
ડિજિટલી yours… ની મથામણ આવી કંઈક છે. ક્લાસિક પ્રોબ્લેમ યંગજનરેશનની
ભાષાના પોતની આંગળી ઝાલીને તમને ક્યાં લઈ જઈ શકે તેનો પડઘો એટલે ડિજિટલી
yours…
અનાહિતા અને અલયની સૃષ્ટિ જૂદી છે. ધ્યેયો અલગ છે. બસ, ખાલી થવું છે – લેખક ખાલી
શબ્દ લખે છે હું ખીલવું છે એવું કહીશ. – વિજાતીય વ્યક્તિ આગળ તમે ખીલી અને ખૂલી
શકો, એટલા મિત્રો સાથે ન ખૂલી કે ખીલી શકો. તમારા અંતરનો એક તાર વણ રણક્યો રહી
જાય જ્યારે તમે જગતને ખબર ન હોય એવા કોઈ રિલેશનમાં ગુફ્તેગો ન થાય! માત્ર તમે બે
પાત્રો જ જાણતા હો કે તમારો શો સંબંધ છે અને પછી તેમાં ખીલવાની અને ખૂલવાની ભાવના
અલગ હોય છે. સંવેદના રણઝણી ઉઠે છે અને પ્રેમના પુષ્પને પાંગરવાની પૂરવાઈ વેહવા લાગે
છે!
ડિજિટલી yours… માં આવા સંવેદનોનો આનંદ લહેરાય છે. જ્યારે વાંચતો હતો ત્યારે
મારા મનમસ્તિસ્કમાં કંઈ કેટલીય વાતો રમી રહી હતી. ભાઈ અંકિત દેસાઈ સાથે તો
સર્જનપ્રક્રિયા વિશે સાહિત્યિક લેબાસમાં વાત થઈ પણ સાહિત્યની આખરી ફલશ્રુતિ જ તેના
ભાવવિરેચનમાં રહેલી છે.
આ લેખના ટાઈટલમાં જણાવ્યું એમઃ છીન્નપત્ર યાદ આવી. હું ઘણીવાર કહું છું અને એ વાત
ફોન પર અંકિતભાઈને પણ કરી કે સુરેશ જોશીને એમના જ હિતશત્રુઓએ અને હિતેચ્છુઓએ
સંદિગ્ધ ચિતરી દીધા નહીં તો તે બહુ આગળની પેઢી માટે કંઈ નવું મૂકીને ગયા છે જે આજની
પેઢી માટે વણબોટ્યું છે. અરે હું તો એવું કહેવા લોભાયો કે ડિજિટલી yours… એ
છીન્નપત્રની રિમેક છે!
છીન્નપત્રના પત્રોની કક્ષા ભલે અનાહિતા-અલયના ચેટ ન આંબી શકે તો શું થયું આખરે તો
બન્નેને પોત પોતાના વિચારોથી ખૂલવું છે. એક એવો સાથી કે જેની સાથે લોકોથી અજાણ બનીને
હૃદય ઠાલવી શકાય. એનો પ્રેમ અને આનંદ પામી શકાય.
બીજું યાદ આવ્યું અનુરનન ફિલ્મ. ‘અનુરનન’નો અર્થ જ છે સારી રીતે એકમેકમાં તાલમેલ
સાધવો. બે વાદ્ય વાગતા હોય અને તે બન્ને તાલમાં અને સૂરમાં તાલમેલ થાય અને જે
સંગીતની હારમની ઉત્પન્ન થાય તે અનુરનન. આ ફિલ્મમાં રાહુલ પાસે પ્રિતિ ચાલી આવે છે
માત્ર એક દૃશ્ય – કાચનજંઘાને રાતના, ચાંદનીના અજવાળે માણવા. એ બન્નેની સંવેદના
એકસૂર થાય છે. કંઈક એકમેકને કહેવાનું કહેવાય છે પણ એ બધું જ મૌન. ફિલ્મમાં એના
સંવાદો કરતા સંવેદના વધુ બોલે છે. અહીં પણ એકમેકને પામવા કરતા ખીલવા – ખૂલવાની
તલપ વધારે છે.
ત્રીજા યાદ આવ્યા રવિબાબુ… રવિન્દ્રનાથની કબિતિકાઓ યાદ આવે છે જેમાં આવો જ કંઈક સૂર
છે – ‘હે નારી, તારી અંગુલીઓ નાજુક સ્પર્શ થકી મારી વસ્તુસંપત સુચારુતાના મધુર સૂર
છેડે છે.’ અને ‘ તારા મૌનના ગર્ભગૃહમાં મને લઈ જા અને મારા અંતઃકરણને ગીતો વડે
છલકાવી દે.’ તો વળી, ‘હું તને મારા આવાસમાં નથી બોલાવતો, અંતઃસ્તલની અનંત
એકલતામાં આવ, પ્રિયે!’ આ કબિતિકાઓ દ્વારા રવિબાબુએ પ્રેમના એ ખિલવાની, ખાલી થવાની, ખૂલવાની ભાવના આપી દીધી છે જેને કલાકીય આયામ આપ્યો છે.
ડિજિટલી yours… એ ચેટચાટમાં પણ કંઈક થોડું જે ઝબકાવી આપે છે તે આવું કશુંક
ક્લાસિક છે. સંવેદનવાહી છે. ડિજિટાલીટી આપણા જીવનવ્યવહારને જ બદલતા નથી, પરંતુ
સંવેદનવિશ્વને પણ બદલાવે છે. સંવેદન પણ છીછરા સરોવરમાં આવી જાય એવું ય બને છે.
ચેટ માત્ર ખોલે છે જ્યારે પત્રો ખિલવે છે લાગણીને. એ પડઘો પણ પડે છે. આખરે મારા કાનમાં
એમર્સનનું વાક્ય મચ્છરની જેમ ગણગણે છે કે – સુવાક્યોને હું ધિક્કારું છું, તમે પોતે શું જાણો
છો એ કહો. – અને આ રીતેય આ નવો લેબાસ લઈને આવેલી કૃતિ ડિજિટલી yours…
ને વધાવવી રહી.

ખૂલવા, ખીલવા અને ખાલી થવાની આ મથામણ જ માણસને જિવંત રાખે છે એટલે આવી સંવેદના શાશ્વતીનો સૂર છેડે એમાં નવાઈ શી!

લાંબુલસક લખતો ડિજિટલી yours… આનંદ…

Posted in આંખના ઈશારે.... | Leave a comment

@Entrance – કલાવિશ્વના દ્વારે ટકોરા દેતા પથિકોનું સામયિક…

ક્યારેક કંઈક નવી પ્રેરણા મળી શકે….?!
@Entrance … કલાવિશ્વના દ્વારે ટકોરા દેતા પથિકોનું સામયિક…

@entrance

મારી આસપાસના કેટલાય ટીનએજને ઉછરતા જોયા. તેની સાથે સંવાદ ચાલ્યો. કોઈ કંઈને કંઈ વાંચે છે, લખે છે, અભિનય, ફોટોગ્રાફી, સેવાકીયક્ષેત્ર, એન્જિનીયર, સાયન્સ, વગેરેમાં કંઈક નવું કરે છે. કેટલાકનું અંગ્રેજી અને ગુજરાતી બન્ને એટલું પાવરફૂલ છે કે અંગ્રેજી સાહિત્યમાંથી સારો અનુવાદ કરી શકે એમ છે, આ બધું જોઈ રહ્યો હતો એમાં સદ્દભાવના પર્વમાં મહુવા જવાનું થયું. અમૃત ગંગર સાથે અમે કેટલાક યુવાનો વાતો કરી રહ્યા હતા. તેમાં એક તરૂણે કહ્યું કે અમને તો કોઈ સાંભળતું જ નથી… બસ આ વાક્ય પછી મારા મનમાં પડઘાયા કર્યું. પૂ. બાપુના કૈલાસગુરુકુળનું રામયાણસંગ્રહાલય જોઈ રહ્યો હતો, વિચાર આવ્યો કે આવું તો કોઈ ઉમરે મને ય થતું.

શાળાના વિદ્યાર્થીઓમાં લેખનવૃત્તિ જાગે તેના માટે ‘આવકાર’ નામનું હસ્તલિખિત સામયિક અમે ચલાવી રહ્યા છે. તેની પીડીએફ બનાવી પછી શેર કરું છું. થયું, આવું નવું સામયિક ન થઈ શકે? જેમાં કિશોરો, તરૂણો અને નવયુવાનોની – નવોદિતોની રચનાઓ, લેખો વગેરે સમાવી શકાય?! અને આમ એન્ટ્રાન્સ – એટલે કે પ્રવેશદ્વાર … નવા ક્ષેત્રે પ્રવેશ માટેનું સામયિક શરૂ કરવાનું વિચાર્યું છે.

આશા છે વિદ્વાનોનું માર્ગદર્શન, વડિલોના આશીર્વાદ અને સમવયસ્કોનો સપોર્ટ મળશે. નવોદિતોને સાદર આમંત્રણ છે આ સામયિકમાં લખવા માટે. આ સામયિકની મારા બજેટ અનુસાર પ્રિન્ટ નકલ પણ યોગ્ય જગ્યાએ પહોંચતી કરીશું કે જ્યાંથી ક્યારેક કંઈક નવી પ્રેરણા મળી શકે.

– આનંદ

( thakaranand88@gmail.com )
આ સમયિકના પ્રથમ અંકની  PDF Download કરવા માટે નીચેની લિંક પર ક્લિક કરો…

@entrance issue – 1

 

Posted in @entrance | Leave a comment

આવકાર…. ON-LINE

આવકાર….

વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા તૈયાર થતું સામયિક…

મૂળ પ્રણેતા મારા પિતાશ્રી દિનેશભાઈ વી. ઠાકર. તેમણે ભાડાસી પ્રા. શાળામાં એક અંક બહાર પાડેલો. પછી જ્યારે હું શિક્ષક બન્યો ત્યારે વિધિવત કામ ચાલ્યું વડવિયાળા પે સેન્ટર શાળામાં.

આ સામયિકના નવતર પ્રયોગમાં મારા સાથી ભાષાશિક્ષક બહેનો દિપ્તીબહેન અને અનિલાબહેને હંમેશા ઉત્સાહ દાખવ્યો. ચાર વર્ષના આ કાર્યમાં ત્રણ આચાર્યો બદલ્યા જેમાં પ્રથમ નિલેશભાઈ, બીજા અશોકભાઈ અને ત્રીજા વિનોદભાઈ … ત્રણેયનો સહયોગ સારો રહ્યો અને તમામ શાળા પરિવારે આ નવતર પ્રયોગને સરાહ્યો એ માટે વડવિયાળા શાળાપરિવારનો આભારી રહીશ. વળી, એકાદ-બે વખતતો આવકારની ઝેરોક્ષ માટેના ગામમાંથી આર્થિક દાતા પણ મળ્યા તે સૌનો આભારી છું.

(નીચે અત્યાર સુધીના 16 અંકની PDF છે પરંતુ એ પહેલા ‘આવકાર’ ના નિર્માણકાર્ય વિશે થોડી વાતો…  )

પ્રાથમિક શાળામાં એકાદ વર્ષ પસાર કર્યું ત્યારે અંદાજ આવ્યો કે પ્રાથમિક શાળા પ્રત્યે વાલી, સમાજ અને ગામ જાગૃત નથી કે અહીં કેવી કેવી સુંદર પ્રવૃત્તિઓ માટે શિક્ષકો મહેનત કરી રહ્યા છે. એમના સમયે શાળાની વાત એમની પાસે જઈને કરવી પડે તો આ જાગૃતિ આવે. એ જ સમયમાં SCE માં ભાષાની કેટલીક અધ્યયન નિષ્પત્તિઓ એવી હતી કે તે મુખપત્ર દ્વારા વધારે સારી રીતે સિદ્ધ કરી શકાય એમ હતી. આમાંથી શાળા મુખપત્રની શરૂઆત થઈ. બાળકોના સર્જનને આવકારવા માટે મુખપત્રનું નામ ‘આવકાર’ આપવામાં આવ્યું. સને 2014ના ગુણોત્સવના દિવસે 23-11-2014ના રોજ શાળામુખપત્ર ‘આવકાર’નો પ્રથમ અંક પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો. આ સાથે તે ચાર વર્ષ આ મહિનામાં પૂરાં કરે છે.

‘આવકાર’ માટે દર વખતે ધો. 6,7,8ના અલગ અલગ વિદ્યાર્થીઓના –સંપાદન મંડળ-ની રચના કરવામાં આવે છે. જેમાં સંપાદનથી લઈને મુખપત્રને વાલીઓ સુધી પહોંચાડવાની જવાબદારી વિદ્યાર્થીઓને જ સોપવામાં આવે છે. જેમાં મુખ્યસંપાદક, સહસંપાદક, આલેખક, ચિત્રાંકનકાર, પ્રુફરિડર, ગામ પત્રકારો, શાળા પત્રકારો અને વાંચક કાર્યકરો. વગેરેને પસંદ કરવામાં આવે. આ સંપાદક મંડળમાં દર વખતે શક્ય તેટલા અલગ અલગ વિદ્યાર્થીઓ નિમાય તેની ખેવના રાખવામાં આવે.

પત્રકારો ગામના અને શાળાના નવા સમાચારો લઈ આવે. તે સહસંપાદકને સોંપે. સહસંપાદક અને મુખ્યસંપાદક બન્ને મળીને જરૂરી ફેરફાર કરે. તે પ્રુફરિડરને આપે. પ્રુફરિડર ભાષાદોષ દૂર કરી અને વ્યવસ્થિત લખીને તે શિક્ષકના ધ્યાને મૂકે. હું તેમાં જરૂરી ફેરફાર લાગે તો કરું છું નહીં તો તે આલેખન અને ચિત્રાંકન માટે ચાલ્યું જાય છે. પેઈજમાં બાળકોના જ હસ્તાક્ષરે તેનું આલેખન અને ચિત્રાંકન થાય છે. એ થઈ ગયા બાદ તેની 40 જેટલી નકલ ઝેરોક્ષ રૂપે બનાવીને (ઝેરોક્ષ શિક્ષક સ્વખર્ચે કરાવે છે.) ગામની અલગ અલગ શેરીમાં આઠથી દસ ઘર વચ્ચે એક વિદ્યાર્થીને વંચાવવા માટે આપીએ છીએ.

ગામના પોતાના સમાચાર હોવાથી વાલીને રસ પડે છે અને શાળામાં થતી નવી નવી પ્રવૃત્તિઓથી વાલીઓ, ગામ અવગત થાય છે. વિદ્યાર્થીઓમાં ભાષા બાબતે કેટલીક નિષ્પત્તિઓ મળે છે તેનું પરિણામ પણ જોઈ શકાય છે.

અહીં નીચે આવકારના અત્યારસુધીના અંકો મૂક્યા છે.  તેના પર ક્લિક કરી આવકાર અંક પ્રમાણે પીડીએફ વાંચી શકશો.

આપનો પ્રતિભાવ આપ કોમેન્ટમાં કે thakaranand88@gmail.com  પર આપી શકો છો.

aavakar-1

aavkar-2

aavkar-3

aavkar-4

aavkar-5

aavkar-6

aavkar-7

aavkar-8

aavkar-9

aavkar-10

aavkar-11

aavkar-12

aavkar-13

aavkar-14

aavkar-15

aavkar-16

Posted in આવકાર - શાળા સામયિક | Leave a comment